Quantcast

ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ

Posted by Δώρα Ψωμά Δώρα Ψωμά  
Report Content as Inappropriate
Options
Όταν πέσει το ταμπού της κλωνοποίησης

Η μαζική υστερία και ο ηθικός πανικός για τον κλωνισμό δεν είναι τίποτα περισσότερο από την κοινή στην ιστορία απόρριψη όλων των νέων τεχνολογιών

Ποιος θυμάται τη Λούις Μπράουν; Ποιος θυμάται τους θρήνους και φόβους που διατυπώθηκαν το 1978 όταν γεννήθηκε το πρώτο «παιδί του σωλήνα» (όπως είχε ονομαστεί από τα ΜΜΕ) ή το πρώτο «παιδί από τεχνητή γονιμοποίηση», όπως λέμε σήμερα; Σήμερα η Λούις Μπράουν είναι ένα από τα χιλιάδες παιδιά που γεννήθηκαν «in vitro», μια τριαντάχρονη με τα προβλήματα και τις χαρές που έχουν όλες οι γυναίκες στην ηλικία της. Αν βρεθεί σε μπαρ κανείς δε θα τη θυμηθεί. Δεν είναι σε τίποτε ξεχωριστή από τους άλλους ανθρώπους.
Ποιος θυμάται τη «Ντολι»; Ποιος θυμάται τους θρήνους και τα σενάρια καταστροφής που γράφτηκαν μόλις οι δύο Σκωτσέζοι επιστήμονες αποκάλυψαν στον κόσμο ότι κλωνοποίησαν το πρώτο θηλαστικό; Δώδεκα χρόνια μετά οι ειδήσεις για τον κλωνισμό και άλλων θηλαστικών περνούν στα ψιλά των εφημερίδων. Η βιοτεχνολογία γίνεται ειδησεογραφική ρουτίνα.
Είναι σίγουρο ότι η επόμενη μιντιακή έκρηξη θα γίνει μόλις κάποιος ανακοινώσει ότι κλωνοποίησε άνθρωπο. Για τον Ρόναλντ Γκριν, καθηγητή βιοηθικής στο πανεπιστήμιο του Ντάρμουθ, η ημέρα αυτή δεν είναι μακριά. Η τεχνολογική εξέλιξη είναι ταχύτατη και σίγουρα κάποιοι ετοιμάζονται να διαβούν τον Ρουβίκωνα. Για τον ίδιο βέβαια θα ήταν πιο επιθυμητό να γίνει η έρευνα ανοιχτά: κάπου στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Ευρώπη ή στην  Ιαπωνία, όπου υπάρχουν κρατικές υπηρεσίες που επιβλέπουν προσεκτικά τις επιπτώσεις των πειραμάτων. Οι νομικές απαγορεύσεις όμως κάνουν πιο πιθανή τη λιγότερο επιθυμητή εκδοχή: να γίνει αυτή η έρευνα λαθραία σε κάποιο απομακρυσμένο εργαστήριο offshore όπου ένα απελπισμένο για να αποκτήσει παιδί ζευγάρι θα εναποθέσει τις ελπίδες του στα «καλά χέρια» κάποιου ερευνητή που θα επιζητεί τη δόξα και την άμεση αναγνώριση.
Ο Ρόναλντ Γκριν πιστεύει ότι συζητάμε τη βιοτεχνολογία σε λάθος βάση. Επαναπαυτήκαμε στους νομικούς περιορισμούς, ενώ θα έπρεπε να εξετάζουμε τι θα κάνουμε σαν πέσει το ταμπού. Η λαϊκή φαντασία, πυροδοτούμενη από διάφορες φαντασμαγορικές ταινίες του Χόλιγουντ, οργιάζει. Όλοι βλέπουν τον κλωνισμό ανθρώπων ως μια διαδικασία παραγωγής πολεμιστών για δικτάτορες, ή πιστών αντιγράφων διάφορων προσωπικοτήτων, όπως ο Αδόλφος Χίτλερ. Ανοησίες, λέει ο Γκριν. Η κλωνοποίηση δεν μπορεί να παράγει στιγμιαία αντίγραφα ενός υπαρκτού ενήλικα. Αυτά που παράγει είναι έμβρυα. Μετά απαιτούνται χρονοβόρες και κοπιαστικές διαδικασίες για να έχουμε ενηλίκους. Ακόμη κι αν ένας δικτάτορας θα ήθελε να παράγει ένα τέλειο στρατό, θα πρέπει να περιμένει μια 20ετία για να το όνειρό του.
Από την άλλη όσοι θα προσπαθήσουν να παράγουν ένα πιστό αντίγραφο κάποιου άλλου, σίγουρα θα απογοητευτούν. Αν και τα γονίδια συμβάλλουν σε μια σειρά ικανοτήτων ή περιορισμών του καθενός μας, μετά τη σύλληψη η έκφραση (αυτών των ικανοτήτων και περιορισμών) διαμορφώνεται συνεχώς από το περιβάλλον, από τις μοναδικές εμπειρίες κάθε ατόμου, από απόλυτα τυχαίους παράγοντες… Ακόμα και οι δίδυμοι (φυσικοί κλώνοι) αναπτύσσουν σε ένα μεγάλο βαθμό διαφορετικά φυσικά και νοητικά χαρακτηριστικά. Πόσο περισσότερο αληθές θα είναι αυτό για κλώνους που ανατρέφονται σε άλλους καιρούς και διαφορετικό περιβάλλον από το δωρητή του πυρηνικού κυτταρικού υλικού «πατέρα»; Κάποιος έξυπνα παρατήρησε: αν κάποιος προσπαθήσει να κλωνοποιήσει ένα μελλοντικό Αδόλφο Χίτλερ, μπορεί στο τέλος να καταλήξει με μέτριο ταλέντο ζωγραφικής. Αλλά ακόμη κι αν καταλήξει με ένα πιστό αντίγραφο του Χίτλερ η Γερμανία δεν έχει τη δημοκρατία της Βαϊμάρης για να επαναληφθεί η ιστορία.
Είναι αλήθεια ότι η επιστήμη πάντα δημιουργούσε φόβο στους ανθρώπους, φόβο που αποτυπώθηκε ανάγλυφα στον αρχαιοελληνικό μύθο του Προμηθέα: Ο άνθρωπος που έκλεψε τη γνώση από τους θεούς τιμωρήθηκε να κρεμάται επί βράχου αιωνίως. Μόνο που ο μύθος έχει ανθρωποκεντρική κατάληξη. Ο Ηρακλής ελευθέρωσε τον κολασμένο Προμηθέα και στους ανθρώπους απέμειναν τα ευεργετήματα και οι κίνδυνοι που είχε η γνώση της φωτιάς.
Η ανθρωπότητα βρίσκεται και πάλι σε σταυροδρόμι. Οι ανακοινώσεις των επιστημόνων φαντάζουν ως η ύστατη Ύβρις. Αντάξια και μεγαλύτερη εκείνης του Προμηθέα. Πολλοί θα θυμηθούν τον μύθο αλλά όχι την κατάληξη του. Θα μιλήσουν για τους κινδύνους της γενετικής, αλλά όχι για τα ωφελήματά της. Θα φοβηθούν τις νέες θάλασσες που η ανθρωπότητα έχει μπροστά της και θα προτιμήσουν την ασφάλεια τους Πάλος. Μόνο που το «Πίντα», το «Νίνα» και το «Σάντα Μαρία» άνοιξαν πανιά και διασχίζουν τον Ατλαντικό.
Εμείς όμως πάντα πρέπει να θυμόμαστε ότι η γνώση δεν ενέχει κινδύνους. Μόνο η εφαρμογή της. Γιατί όπως είχε πει και ο μεγάλος Αλβέρτος Αϊνστάιν: «Η επιστήμη δεν δημιουργεί νέα προβλήματα. Απλώς κάνει πιο επιτακτική τη λύση παλιών…»

Του Πάσχου Μανδραβέλη, Καθημερινή, Μάρτιος 2008
Loading...